Руцкая Алена Вітальеўна
Нарадзілася 11.01.1950 года ў в.
Дзякаўцы Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці ў сям’і служачых. Паэтэса. Член
СПБ з 1985г. Выдатнік народнай асветы Беларусі, заслужаная настаўніца Беларусі
(1987). Дацэнт кафедры беларускай мовы ГрДУ імя Я.Купалы. У 1956г. пачала
вучобу ў Дзякаўскай пачатковай школе. Пасля пераезду сям’і ў Слонім вучылася ў
СШ №7, якую закончыла ў 1966г. З 1966 па 1971 гады вучылася на філалагічным
факультэце БДУ. Тут стала членам
літаратурнага аб’яднання “Узлёт”. Пасля заканчэння універсітэта да 1992г.
працавала настаўніцай на Слонімшчыне і ў СШ “
Вершы
пачала пісаць у 1 класе. Упершыню надрукавалася ў 1964г. ў часопісе
“Бярозка”. Падборкі вершаў змяшчаліся ў зборніках “Свет вачыма дзяцей”,
“Напісалі кнігу самі”, “Натхненне”, “Універсітэт паэтычны”. Выдала
зборнікі “Сцяжыны” (1983), “Роздум” (1988), навукова-метадычныя дапаможнікі
“Тыдзень беларускай мовы і літаратуры ў школе” (1999), “Пазакласная праца па
беларускай літаратуры” (2000), “Методыка выкладання беларускай літаратуры:
Дапаможнік для студэнтаў” (2004, у сааўтарстве), “Беларуская літаратура ў
школьным выкладанні” (2006, у сааўтарстве). Перакладалася
на армянскую, польскую, рускую, туркменскую, украінскую мовы. Перакладае з украінскай
і рускай моў. Творы змяшчаліся
ў абласным і рэспубліканскім друку.
НАШ ЛЁС
ЗЯМНЫ
Наш лёс зямны
- нязбытная трывога,
Сцяжын да шчасця зблытаны клубок
І неўвасобленых задум аблога.
Памылкі, што зрабілі незнарок,
Вісяць цяжарам мулкім за спіною –
За мудрасць сэрцам сплочаны аброк.
Рэаліі турбот, прывід спакою,
У путах абавязкаў кожны рух,
А вечнасць хмарай засціцца зямною,
І права выбару
- адно між двух.
Максіму Багдановічу
Напеў
антычнасці сівой
Падслухаў ён у
песні роднай,
І дух Авідыя
свабодны
Вадзіў Максімавай рукой.
Акрылена
шукаў паэт,
Той бляск,
што збудзіць “верш пануры”,
Каб праз
“сталеццяў пыл”, праз буры
Нам зоркай
ззяў яго санет.
Высокае
красы святло,
Што ў
“строгіх формах” так іскрыцца,
У мове
роднай не замгліцца,
Бо сэрцам
выснена было.
*** М.Б.
ПРЫСВЯЧЭННЕ
Што пажадаць
табе? Святочнага настрою?
А для душы -
ахоўнага спакою
Паміж трывог
жыццёвых і нягод.
І шчасця
самай, самай поўнай мерай,
Каб кожны
дзень надзеяю і верай
Цябе ад
шэрых засланяў турбот.
Што пажадаць
табе?
Здзяйсненняў
і удачы !?
У кожнай
справе, як праменьчык, бачыць
Здабыткаў
незгасальнае святло.
Каб
чэрствасць і няўвага абмінулі,
А дабрабыт,
дастатак і ўтульнасць
У доме ў
цябе саўюць жытло.
Што пажадаць
табе?
Нязводнай маладосці!?
Няхай гадоў
саспелыя калоссі
Не
разгубляюць радасці зярнят,
І вабіць
квеценню жыццёвы сад.
В О С Е Н Ь С К І Э Ц Ю Д
Засталіся
туману шматкі
На быллі, на
вецці ялінак –
Ткуць
увосень туман павучкі
З тонкіх,
блытаных павуцінак.
Ніжуць
бусіны з серабра
І з жамчужынак, і з крышталю…
Каляровыя
іскры гараць
У дзівосных
гэтых каралях.
Званіць
вецер маністай асін,
Залатою,
мядзянай, чаканнай,
І бусліны
журботны клін
Растае, як
пахмурны ранак.
НАВАГОДНІ ТРЫЯЛЕТ
Закружы, зачаруй, навагодняя ноч,-
У цябе у адной столькі шчасця і бляску -
І паверыць застаў у
дзівосную казку…
Закружы, зачаруй,
навагодняя ноч!
І пад звон крышталю
рарасць нам напрароч,
І надзею ўзрасці,
як зіхоткую краску.
Закружы, зачаруй,
навагодняя ноч,-
У цябе у адной
столькі шчасця і бляску!
ПЕРАБЛЫТАЎ
Сабе самому жаліўся Цімох:
- Ці справядлівасць ёсць на белым
свеце?
Мяне матуля навучала дзецем,
Яе не слухаць я ніяк не мог.
“Не пакладай,- казала – сынку, рук,
І будзеш мець пашану і дастатак…”
У чым жа я ўрэшце вінаваты,
Што так мяне жыццё згінае ў крук.
Я стрыжанем жыццёвае маралі
Паставіў словы матчынай навукі –
Ну ні да чога не прыкладваў рукі.
Чаму мяне нідзе не шанавалі?
НЕАДПАВЕДНАСЦЬ
Бацкі сынка паставілі на ногі,
Адводзілі і беды, і трывогі.
Вось ён ужо на сталы век узбіўся,
А на нагах стаяць не навучыўся.
ВЫДАТКІ НАВУКІ
У пачаткоўца іскра божая была.
Зашчыраваў тут крытык, як пчала.
У навуку творчую ўклаў нямала сіл
І іскру тую хутка загасіў.
ШКОЛЬНЫЯ ЎСМЕШКІ
ГОРА ДАПАМОГА
Урок.
У класе шум заўзяты,
Як ад вады касцёр ачах,
На памяць верш –
Тут вам не жарты –
Да двойкі самы блізкі шлях.
Мірон пакручваўся з усмешкай,
Хаця у кніжку не глядзеў.
Яго не вызавуць,канешне,
Бо запар дзве васьмёркі меў.
І не скраблі на сэрцы кошкі…
Ды тут, скажыце, ці не здзек ?
Вось хоць памры – яго да дошкі,
А ў класе ж дваццаць чалавек.
Як год цягнуліся хвілінаы,
За гэты час любы мастак
З Мірона б напісаў карціну
П ад назвай “У апошні шлях”.
“Ад родных ніў, ад роднай хаты..”
Бадзёра ўсё ж хлапчук пачаў,
А сам Алега з першай парты,
Як кобра зрокам свідраваў.
І ўсё пайшло, бы зліта маслам,-
Алег паціхеньку шаптаў,
Мірон узнёсла і выразна
Радкі услед дэкламаваў.
І тут сябрук не надта рупны
Забыўся сам, гудзе, як жук:
-Чакай, чакай радок наступны
Я ў кнізе зараз пагляжу.
А клас увесь зайшоўся смехам,
Калі Мірон не разабраў
І за Алегам, нібы рэха,
Узнёсла словы паўтараў.
Настаўнік сам смяяўся шчыра,
А калі клас нарэшце сціх, сказаў:
Я стаўлю вам “чатыры”,
Але з Алегам на дваіх.
ІГНАТ І
ЗАДАЧЫ
Як даходзіць да задач,
Тут Ігнату хоць ты плач,
Бо хлапчук гультай вялікі,
І не любіць ён разлікі.
Вось задачку, каб скарэй,
Ён рашае пра курэй:
Куры ўзяў і скрынкі ўзяў,
Скрынкі ад курэй адняў,
Падзяліў усё. Гатова!
У адказе – тры з палавай.
Мама сына не ўшчувала,
А яешню згатавала.
Кажа:
-
Куркі тры з паловай
Яйкі неслі адмыслова:
Бацьку, брату, мне… і ўсе!
А твая палова куркі
Нешта яек не нясе.
ПАМЫЛІЎСЯ
Настаўнік, растлумачыўшы ўрок,
Няўважлівага вучня дакарае:
Што ? Улятае ў вуха, Васілёк,
А у другое тут жа вылятае?
Хлапчынка тую крытыку ўспрыняў.
Калі прыйшоў увечары дахаты,
Каб непрыемных тых пазбыцца з’яў,
У вуха ён заклаў кавалак ваты.
Назаўтра зноў настаўнік хмурыць лоб:
-Відаць, заўвагу запішу у дзённік.
Не хочаш выпраўляць свой недахоп.
Не слухаў тлумачэнняў ты і сёння.
Тут Васілёк усмешкаю расцвіў
І з месца ўзвіўся, нібы завіруха:
-Ды зразумеў я, што не так зрабіў –
Заткнуў я ватаю не тое вуха.
ЧОРНЫ КОТ
Ноччу сыпаў снегапад.
І да радасці рабят
Горку выслаў так, што з высі
Хоць бачком уніз каціся.
Да апошняга урока
Ледзьве змог Андрэй дажыць.
Паімчаў дамоў з падскокам:
Трэба ж лыжы абнавіць.
Час бяжыць як апантаны:
Вось і цёмна на двары,
Вось ужо гукае мама,
Разыходзяцца сябры.
Позна ён прыйшоў дахаты,
Не абтросшыся як след.
-Ой,- крычыць сястрычка Ната,-
Наш Андрэйка – снежны дзед.
Толькі тут нарэшце стому
Хлопчык цяжкую адчуў,
Не да кніжак тут, вядома,-
Пагартаў іх і заснуў.
А назаўтра, без трывогі,
Ледзь ступіў Андрэй з варот,
Як шмыгнуў яму пад ногі
Велізарны чорны кот.
І бяды было нямала,
Бо на зуб усім папаў:
У школе класная ўшчувала,
Дома бацька прабіраў.
Лыжы пад замком ў кладоўцы,
У сумцы двоек цэлы ўзвод…
Гэта ж так нашкодзіў хлопцу
Той нахабны чорны кот.